Gitar Tabı Nasıl Okunur? Çizgilerden İlk Şarkıya

Bir gitar tabını ilk kez açtığınızda en tuhaf ayrıntı şudur: en üstte gördüğünüz çizgi, fiziksel olarak size en yakın olan kalın tel değildir. Bu küçük yön farkı çözüldüğünde geri kalan işaretler bir harita gibi okunmaya başlar. Tab, hangi sesi hangi tel ve perdede bulacağınızı gösterir; ritmi, vurguyu ve müzikal cümleyi ise her zaman tek başına anlatmaz.

Altı çizgiyi gitarla eşleştirin

Standart akortta teller kalından inceye Mi–La–Re–Sol–Si–Mi, yani E–A–D–G–B–E biçimindedir. Tabı önünüzde duran gitar sapına yukarıdan bakıyormuş gibi düşünmeyin. Kağıdın üst çizgisi ince Mi, alt çizgisi kalın Mi telidir:

e|----------------  1. tel, ince Mi
B|----------------  2. tel, Si
G|----------------  3. tel, Sol
D|----------------  4. tel, Re
A|----------------  5. tel, La
E|----------------  6. tel, kalın Mi

Küçük e ile büyük E aynı nota adını taşır, fakat farklı oktavlardadır. Tabın başında akort bilgisi verilmişse önce onu kontrol edin. “Standard tuning” dışında bir düzen kullanıldığında çizgilerin sesleri değişir; şekli doğru basıp yanlış sonuç duyma nedenlerinden biri budur.

Sayılar perdeyi, sıraları zamanı gösterir

Bir çizgi üzerindeki 0, o telin sol elle basılmadan açık çalınacağını söyler. 3 üçüncü perde, 10 onuncu perdedir; iki basamaklı sayıyı “birinci ve sıfırıncı perde” diye ayırmayın. İşaretleri soldan sağa takip edersiniz. Tek tek duran sayılar ardışık notalardır, dikey hizalanmış sayılar aynı anda seslendirilir.

e|----------------|
B|----------------|
G|----------------|
D|--------0--2----|
A|--0--2----------|
E|----------------|

Bu özgün alıştırmada sırasıyla açık La, La telinde ikinci perde Si, açık Re ve Re telinde ikinci perde Mi çalınır. Önce sayının hangi çizgide olduğunu bulun, sonra perdeye bakın. Bir notayı çalmadan önce parmak ucunu perde telinin hemen arkasına yerleştirmek daha temiz sonuç verir.

Üst üste sayılar akor veya çift ses olabilir

e|--0-------------|
B|--1-------------|
G|--0-------------|
D|--2-------------|
A|--3-------------|
E|----------------|

Bu görünümde sayılar aynı dikey eksende olduğu için birlikte çalınır. Bu örnekte en alttaki kalın Mi satırının boş bırakılması, o teli vurmamanız gerektiğini gösterir. ASCII tab satırındaki x, tele vurulurken perdesiz ve boğuk bir ses çıkarılmasını anlatır. Akor diyagramındaki x ise telin akora katılmamasını gösterir; tel atlanır ya da komşu teller çalınırken ses vermemesi için hafifçe susturulur. Şekli tanımıyorsanız akor öğrenme sayfasındaki diyagramlarla tel ve parmak konumunu karşılaştırın.

Tablardaki yatay boşluk, çoğu zaman notaların birbirinden uzaklığını sezdirir; standart bir süre değeri garanti etmez. Bazı ayrıntılı tablar sapları, ölçü çizgilerini ve nota değerlerini de gösterir. Yalın bir internet tabında ise kaydı dinlemek, vuruşu saymak veya standart notayı okumak gerekir.

Sık karşılaşılan teknik işaretler

Sembol sözlükleri yayıncıya göre küçük farklılıklar gösterebilir. Tabın başındaki açıklamayı okumak, işareti ezberden yorumlamaktan güvenlidir. Özellikle bend hedefi bazen sayı, bazen “full” veya kesirli bir değerle belirtilir.

Ritmi tabın yanına nasıl eklersiniz?

Dört notalı ilk alıştırmayı 4/4 ölçüde düşünün. Ayağınızla dört eşit vuruş sayın ve her sayıya bir nota yerleştirin: “bir, iki, üç, dört.” Sonra her vuruşu “bir ve, iki ve…” diye ikiye bölerek notaları sekizlik düzene alın. ritim gitar çalışmaları, aşağı-yukarı hareketin vuruşla bağını güçlendirir.

Bir kayıt üzerinden çalışıyorsanız önce bölümü dinleyip başlangıç notasını mırıldanın. Ardından kaydı durdurun, tabı serbest tempoda çözün. Son aşamada parçayı yavaşlatıp çalın. Dinlemeden yalnızca gözle takip etmek, doğru perdelere yanlış ritim vermenize yol açabilir.

İlk tab için üç geçişli yöntem

1. Sessiz okuma: Akordu, tel adlarını, başlangıç perdesini ve tekrar işaretlerini kalemle ya da parmağınızla takip edin.
2. Temiz ses geçişi: Metronomsuz biçimde her notayı ayrı duyun. Cızırtı duyarsanız tempoyu artırmayın; parmak yerini düzeltin.
3. Zaman geçişi: Rahat bir tempoda ölçüyü sayın. Hata olduğunda başa dönmek yerine yalnızca zor iki vuruşu döngüye alın.

Bu yöntem, gözün konumu bulmasıyla elin hareketini ve kulağın ritmi denetlemesini birbirinden ayırır. Üçünü aynı anda öğrenmeye çalışmak yerine sırayla birleştirirsiniz.

Tab okurken yapılan yaygın hatalar

• Çizgileri ters çevirmek: Üst çizginin ince Mi olduğunu her çalışmanın başında sesli söyleyin.
• Perde telinin üzerine basmak: Parmağı metal perdenin hemen arkasına alın; doğrudan üstüne gelmek sesi boğabilir.
• Her boşluğu kesin süre sanmak: Ritim notasyonu yoksa kaydı ve sayımı referans alın.
• Akordu atlamak: Alternatif akortlu bir tab standart akortta aynı sonucu vermez.
• Tüm bölümü tekrar etmek: Takıldığınız iki veya üç notayı ayırın, sonra cümleye geri koyun.
• Sembolleri aynı gün yüklemek: Önce açık tel, perde ve dikey hizayı; teknik işaretleri ihtiyaç oldukça öğrenin.

Tab nota okumanın yerine geçer mi?

Tabın güçlü yanı gitar üzerindeki kesin konumu göstermesidir. Aynı perde farklı tellerde bulunabildiği için bu bilgi değerlidir. Standart nota ise ses süresi, ölçü, ton, sus ve dinamik gibi ayrıntıları ortak bir müzik diliyle verir. İkisi rakip olmak zorunda değildir. Tabla hızlıca konumu, notayla ritmik ve armonik bağlamı öğrenebilirsiniz. ton ve gam temelleri, gördüğünüz sayıların hangi seslere dönüştüğünü anlamayı kolaylaştırır.

Akor eşliği hedefliyorsanız tek sesli tabların yanında temel gitar akorlarını da çalışın. Böylece bir riffin hangi armoni üzerinde durduğunu duymaya başlarsınız.

Kendi mini tabınızı yazın

Bugünkü kapanış çalışması için açık La, ikinci perde Si, açık Re ve ikinci perde Mi dizisini iki kez çalın. İkinci turda sıralamayı değiştirin ve altı boş çizgiye kendiniz yazın. Sonra gitarı elinizden bırakıp yazdığınız tabı sesli tarif edin: “Beşinci tel açık, beşinci tel ikinci perde…” Kendi hareketinizi işarete çevirebiliyorsanız, başkasının yazdığı işareti de daha güvenli okursunuz.

İlk şarkıya giden yol, bütün sembolleri ezberleyince açılmaz. Kısa bir cümleyi doğru telde, temiz sesle ve sabit vuruşta tamamlayın. Dört notalık bir tabı bu ölçütlerle bitirdiğinizde gerçek okuma başlamış demektir.