Pena, tel ile eliniz arasındaki birkaç santimetrelik temas noktasıdır; bu yüzden küçük bir biçim farkı bile vuruş hissini değiştirebilir. Yine de “ince pena ritim, kalın pena solo içindir” gibi tek satırlık kurallar seçim yapmaya yetmez. Kalınlık ancak malzeme, esneklik, uç, kenar, yüzey, tel takımı ve sizin atağınızla birlikte anlam kazanır. En verimli yöntem, birkaç adayı aynı koşullarda deneyip duyduğunuz ve hissettiğiniz farkı ayrı ayrı kaydetmektir.
Dört özelliği ayrı okuyun
Paket üzerinde ilk görülen sayı çoğunlukla milimetre cinsinden kalınlıktır. Bu sayı önemlidir fakat penanın ne kadar büküleceğini tek başına kesinleştirmez; iki ayrı malzeme aynı kalınlıkta farklı sertlik gösterebilir. Üreticilerin “thin”, “medium” veya “heavy” sınıfları da birbirinin tam karşılığı olmayabilir. Bu nedenle sınıf adından çok gerçek ölçüye ve eldeki tepkiye bakın.
| Özellik | Sık görülen eğilim | Denemede neyi izlemeli? |
|---|---|---|
| Kalınlık ve esneklik | İnce aday daha çok bükülebilir; kalın aday elde daha sabit kalabilir | Akor vuruşunun eşitliği, tek notada gecikme hissi |
| Uç ve kenar | Sivri uç daha dar temas, yuvarlak uç daha geniş temas verebilir | Tel seçme doğruluğu, kazıma sesi, takılma |
| Boyut ve biçim | Küçük gövde yakın kontrol, geniş gövde daha çok tutuş alanı sağlayabilir | Parmakların tele değmesi, elde dönme, düşürme |
| Malzeme ve yüzey | Sertlik, sürtünme ve kenarın aşınma biçimi değişebilir | Atak rengi, terli elde kavrama, kullanım sonrası çapak |
Tablodaki ifadeler sonuç garantisi değildir. Örneğin kalın bir naylon pena, aynı kalınlıktaki daha rijit bir malzemeden fazla esneyebilir. Mat veya kabartmalı yüzey bir oyuncunun elinde dönmeyi azaltırken başka bir oyuncunun küçük konum düzeltmelerini zorlaştırabilir. Markaya bağlı ses sıfatlarını evrensel fizik kuralı gibi kullanmak yerine somut davranışı dinleyin.
Kalınlık bir seviye basamağı değildir
Daha ince bir pena, geniş akor taramasında tel sırasına uyum sağladığı için bazı ellerde akışı yumuşatır. Bunun karşılığında bükülme ile telin bırakılması arasında hissedilen küçük gecikme, hızlı tek nota çalışmasında rahatsız edebilir. Sert vuruşta penanın tele çarpma sesi de kayda daha belirgin girebilir. Bunların hiçbiri bütün ince penalar veya bütün gitaristler için zorunlu değildir.
Daha kalın ve rijit bir aday, yön değiştirirken biçimini daha çok koruyup alternate picking sırasında kesin bir referans sunabilir. Fazla sıkılırsa vuruş kuvvetini doğrudan tele aktarır, eli yorabilir ve akor taramasını sertleştirebilir. Orta kalınlıklar birçok görev arasında kullanışlı bir başlangıç oluşturur; “orta” etiketi de doğru sonuca ulaştığınız anlamına gelmez.
Tel gerilimi ve çalım ayarı bu karşılaştırmayı etkiler. Hafif bir elektro takımında rahat ilerleyen uç, kalın akustik tellerde farklı tepki verebilir. Takımınızın yapısını değiştirmeyi düşünüyorsanız önce tel kalınlığı ile mensur ve akort ilişkisini değerlendirin. Aynı oturumda hem teli hem penayı değiştirirseniz hangi farkı hangi parçanın ürettiğini ayıramazsınız.
Uç, omuz ve kenar temas anını değiştirir
Standart damla biçimi geniş bir kavrama bölgesi ile belirgin bir uç sunar. Daha küçük “jazz” benzeri biçimler parmakları tele yaklaştırabilir; bu, ince hareketleri seven kişiye kontrol verirken yeni başlayan bir elde tutacak alanı azaltabilir. Üçgen biçim geniş yüzey ve birden fazla kullanılabilir köşe sağlar. Bu tanımlar kullanım yönüdür, müzik türü etiketi değildir.
Sivri uç telin daha dar bölgesine girerek tek tel hedefini belirginleştirebilir. Yuvarlak uç veya penanın omuz kısmı telden daha yumuşak ayrılabilir ve başka bir atak rengi üretir. Kenardaki pah, kalın bir penanın tele girip çıkmasını kolaylaştırabilir; aşınmış, tırtıklı ya da çatlamış kenar ise rastgele sürtünme yaratır. Hasarlı penayı zımparalayıp biçimini tahminle değiştirmek yerine karşılaştırma setinden çıkarın.
Malzemeyi ses vaadi olarak değil, değişken olarak görün
Naylon, selüloit benzeri plastikler, asetal ailesi ve daha sert termoplastikler farklı yüzey, sertlik ve aşınma davranışları gösterir. “Parlak”, “sıcak” veya “koyu” gibi ürün tanımları ilk hipotez olabilir; duyulan sonuç penanın kalınlığına, ucuna, telin yaşına, vuruş noktasına ve kayıt zincirine de bağlıdır. Aynı malzemeden iki farklı şekli karşılaştırmak ile iki malzemeyi karşılaştırmak aynı deney değildir.
Önce tek bir standart biçimde üç yakın kalınlık seçmek, esneklik etkisini daha anlaşılır kılar. Sonraki turda kazanan kalınlığa yakın iki ayrı uç veya yüzey deneyebilirsiniz. Bu sıra, değişen özellik sayısını azaltır. Çok sayıda rastgele pena almak yerine küçük ve tanımlı bir aday grubu, kararınızı daha hızlı netleştirir.
Penayı sıkıştırmadan yönetin
Yaygın başlangıç tutuşunda pena, işaret parmağının yanına yerleşir ve başparmak üstten destekler. Uçtan yalnız işi yapacak kadar bölüm çıkarın; çok uzun çıkıntı elde dönmeyi artırabilir, hiç çıkıntı bırakmamak da parmakları tellere yaklaştırır. Başparmak eklemini kilitlemek veya penayı düşmeyecek kadar ezmek gerekmez. El, bilek ve önkolun rahat kalabildiği en hafif güvenli basıncı arayın.
Penayı tele tamamen düz çarptırmak yerine çok küçük bir açı bazı ellerde sürtünmeyi azaltır; açı büyüdükçe kazıma sesi ve ton değişebilir. Önce yavaş tempoda aşağı-yukarı vuruşların aynı derinlikte olup olmadığını dinleyin. Bilekte ağrı, uyuşma veya giderek artan gerginlik oluşursa denemeyi durdurun. Bu belirtileri “yeni penaya alışma” bedeli saymayın; güvenli pratik sınırlarına dönün.
On dakikalık kontrollü pena karşılaştırması
Üç penayı görünmeyecek biçimde A, B ve C diye işaretleyin. Gitarı aynı akortta bırakın; elektro kullanıyorsanız aynı pikap ve amfi ayarını, akustikte aynı oturma konumu ile vuruş noktasını koruyun. Telefonu veya kayıt cihazını sabit yere koyun. Her adayla aşağıdaki üç görevi birer dakika çalın:
- Akor taraması: Dört ölçü yalnız aşağı, dört ölçü düzenli aşağı-yukarı vuruş yapın. Ses yüksekliğinin telden tele dengeli kalıp kalmadığını not edin.
- Tek tel: Metronomun rahat temposunda bir tel üzerinde sekizlik alternate picking uygulayın. Kaçırılan vuruşu, telde takılmayı ve el gerilimini sayın.
- Tel geçişi: İki komşu tel arasında dört notalık özgün bir desen döndürün. Penanın elde yön değiştirip değiştirmediğini ve istenmeyen tele değip değmediğini yazın.
Görevlerin sırasını ikinci turda değiştirin; ilk penanın “alışma”, son penanın “yorgunluk” avantajı azalır. Kayıtları aynı ses düzeyinde dinlerken çalarken hissettiğiniz rahatlık ile mikrofonda duyulan atağı ayrı puanlayın. Ritim kararlılığını değerlendirmek için metronom çalışma yöntemindeki yavaş ve ölçülebilir artışları kullanabilirsiniz.
Göreve göre birden fazla doğru cevap olabilir
Bir pena açık akorlarda dengeli, başka biri tek nota çalışmasında kontrollü gelebilir. Tek bir “ömür boyu pena” seçmek zorunda değilsiniz. Kayıt çantanızda hangi adayın hangi görevde kullanıldığını yazmak, rastgele değişimi önler. Akor ritmi üzerinde çalışıyorsanız 4/4 sağ el kalıplarını her aday için aynı vuruşla deneyin; böylece penayı farklı müzik malzemeleriyle kayırmamış olursunuz.
Kararı üç gözlemle bitirin: hata sayısı, eldeki yük ve kayıttaki atak. Bir aday bu üç alandan ikisinde açıkça daha iyi ise onu bir hafta kullanın; kenarın aşınmasını ve terli eldeki tutuşu yeniden değerlendirin. Sonuçlar yakınsa en rahat standart biçimi başlangıç seçimi yapın. Seçimin değerini, tekrar edebildiğiniz temiz ve rahat vuruş gösterecektir.